Şuşadan yüksələn strateji mesaj: Azərbaycan–Slovakiya tərəfdaşlığı yeni mərhələyə qədəm qoyur

Elnarə Akimova, Milli Məclisin deputatı, 
YAP İdarə Heyətinin üzvü, Filologiya elmləri doktoru

Prezident İlham Əliyevin Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrini ilə Şuşada keçirdiyi görüş və mətbuata bəyanatı Azərbaycan-Slovakiya münasibətlərinin artıq konkret siyasi, iqtisadi və strateji məzmun qazandığını bir daha nümayiş etdirdi. Simvolik məna daşıyan Şuşada səsləndirilən mesajlar göstərdi ki, Bakı ilə Bratislava arasında formalaşan tərəfdaşlıq Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Avropa arasında qarşılıqlı etimad, ortaq maraqlar və uzunmüddətli əməkdaşlıq üzərində qurulan yeni siyasi xəttə çevrilməkdədir.

Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Slovakiya ilə Azərbaycan arasında siyasi dialoq artıq müntəzəm xarakter alıb. Son illərdə yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlərin intensivləşməsi, dövlət və hökumət rəhbərlərinin davamlı təmasları, parlamentlərarası əlaqələrin genişlənməsi və müxtəlif sahələr üzrə nümayəndə heyətlərinin fəal əməkdaşlığı münasibətlərin institusional əsaslarının möhkəmləndiyini göstərir. Bu dinamika təsadüfi deyil. O, hər iki ölkənin qarşılıqlı maraqlara əsaslanan praqmatik xarici siyasət kursunun məntiqi nəticəsidir.

2024-cü ildə Azərbaycan və Slovakiya arasında Strateji Tərəfdaşlığın Qurulmasına dair Birgə Bəyannamənin imzalanması münasibətlər tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, bu sənəd kağız üzərində qalan siyasi niyyət deyil, artıq həyata keçirilən konkret layihələr və fəal siyasi dialoq vasitəsilə öz real təsdiqini tapır. Strateji tərəfdaşlıq statusu iki ölkənin regional və beynəlxalq məsələlərdə bir-birinə etibarlı tərəfdaş kimi yanaşdığını göstərən mühüm siyasi göstəricidir. 

Azərbaycan ilə Slovakiya arasında münasibətlərin tarixi 1992-ci ildə Slovakiyanın Azərbaycanın müstəqilliyini tanıması ilə başlayıb. Diplomatik münasibətlər isə 23 noyabr 1993-cü ildə qurulub. Sonrakı illərdə münasibətlər ardıcıl şəkildə inkişaf edib, 2019-cu ildə Slovakiyanın Bakıda səfirliyi fəaliyyətə başlayıb, 2023-cü ildə isə Azərbaycan Bratislavada öz səfirliyini təsis edib. Bu addımlar siyasi münasibətlərin davamlı inkişafına verilən önəmin göstəricisidir. 

Şuşa görüşünün diqqətçəkən məqamlarından biri Slovakiyanın Qarabağın bərpasında iştirakına verilən yüksək qiymət oldu. Prezident İlham Əliyev Slovakiya şirkətinin Ağdam rayonunun Baş Qərvənd kəndində həyata keçirdiyi "Ağıllı kənd" layihəsini xüsusi qeyd edərək, bunun Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərinin yenidən qurulmasına verilən praktiki dəstəyin nümunəsi olduğunu vurğuladı. Bu layihə Slovakiyanın Azərbaycanın postmünaqişə dövründə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bərpa proqramına qoşulan Avropa ölkələrindən biri kimi çıxış etdiyini göstərir. Bu isə münasibətlərin humanitar və iqtisadi aspektlərinin siyasi əməkdaşlıqla vəhdət təşkil etdiyini nümayiş etdirir.

Energetika da Bakı-Bratislava əməkdaşlığının əsas istiqamətlərindən biri kimi ön plana çıxır. Avropanın enerji təhlükəsizliyinin aktuallıq qazandığı indiki dövrdə Azərbaycan etibarlı enerji tərəfdaşı kimi öz mövqeyini daha da möhkəmləndirib. Slovakiyanın da Azərbaycan qazına marağının artması, alternativ enerji marşrutlarının müzakirəsi və bu istiqamətdə aparılan danışıqlar əməkdaşlığın gələcək perspektivlərini daha da genişləndirir. Bu baxımdan Azərbaycan təkcə enerji ixracatçısı deyil, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verən mühüm strateji tərəfdaş kimi çıxış edir. 

İkitərəfli münasibətlər yalnız siyasət və energetika ilə məhdudlaşmır. İqtisadi əməkdaşlıq üzrə Birgə İşçi Qrupunun fəaliyyəti, qarşılıqlı investisiya imkanlarının araşdırılması, nəqliyyat, sənaye, rəqəmsallaşma, kənd təsərrüfatı, müdafiə sənayesi və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi gündəliyin əsas istiqamətlərini təşkil edir. Son illərdə ticarət dövriyyəsinin artması da iqtisadi münasibətlərin inkişaf etdiyini göstərən mühüm göstəricilərdəndir. 

Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri də Peter Pelleqrinin Azərbaycanın müxtəlif vəzifələrdə olarkən ölkəmizə dəfələrlə səfər etməsini xatırlatması oldu. Bu fakt şəxsi siyasi etimadın formalaşmasına, qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə və münasibətlərin davamlı inkişafına mühüm töhfə verir. Prezident Pelleqrinin COP29 tədbirində iştirakı, indi isə rəsmi səfər çərçivəsində Qarabağa gəlməsi Slovakiyanın Azərbaycanla əməkdaşlığa verdiyi siyasi önəmin göstəricisidir.

Şuşada verilən bəyanatlar bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan xarici siyasətində etibarlı tərəfdaşlarla uzunmüddətli əməkdaşlığa üstünlük verir. Slovakiya da bu siyasətdə mühüm Avropa tərəfdaşlarından biri kimi çıxış edir. Qarşılıqlı hörmətə, bərabərhüquqlu əməkdaşlığa və ortaq maraqlara söykənən münasibətlər artıq yeni məzmun qazanaraq strateji tərəfdaşlıq mərhələsinə yüksəlib.

Bu gün Azərbaycan-Slovakiya münasibətləri təkcə iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafı deyil, həm də Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında etimad körpüsünün möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şuşadan səslənən mesajlar isə göstərdi ki, bu tərəfdaşlığın gələcəyi kifayət qədər geniş perspektivlərə malikdir və qarşıdakı illərdə siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, bərpa layihələri və regional sabitlik istiqamətində yeni uğurlara zəmin yaradacaq. Bu isə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı, sözünün sahibi olan və strateji əməkdaşlığa sadiq dövlət kimi mövqeyini daha da gücləndirir.