Azərbaycan mədəniyyəti: Əsrlərdən gələn milli irs və mənəvi yaddaş

Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənəti xalqımızın çoxəsrlik tarixinin, milli düşüncəsinin, mənəvi dünyasının və yaradıcılıq potensialının ən mühüm ifadə formalarından biridir. Azərbaycan xalqının keçdiyi tarixi yol, müxtəlif dövlətçilik ənənələri, fərqli mədəniyyətlərlə qarşılıqlı əlaqələri və milli dəyərlərə bağlılığı ölkəmizin zəngin və özünəməxsus mədəni irsinin formalaşmasına səbəb olmuşdur. Bu irs yalnız keçmişin yadigarı deyil, eyni zamanda bu günümüzün və gələcəyimizin mənəvi dayağıdır. Azərbaycan mədəniyyəti əsrlər boyu formalaşaraq nəsildən-nəslə ötürülmüş, zamanın müxtəlif sınaqlarından keçərək öz əsas xüsusiyyətlərini qoruyub saxlamışdır.

Azərbaycan ərazisi qədim sivilizasiyaların məskənlərindən biri kimi zəngin mədəniyyət nümunələri ilə seçilir. Arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilmiş qayaüstü rəsmlər, qədim yaşayış məskənləri, keramika nümunələri, metal işləmələri, məişət əşyaları və digər maddi-mədəniyyət nümunələri göstərir ki, bu torpaqlarda yaşayan insanlar hələ minilliklər əvvəl yüksək yaradıcılıq qabiliyyətinə malik olmuşlar. Qobustan qayaüstü rəsmləri bunun ən mühüm nümunələrindən biridir. Buradakı təsvirlər qədim insanların gündəlik həyatını, ov səhnələrini, mərasimlərini, rəqslərini və dünyagörüşünü əks etdirir. Qobustan yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütövlükdə bəşər mədəniyyəti üçün böyük əhəmiyyət daşıyan tarixi abidələrdəndir.

Azərbaycan mədəniyyətinin zənginliyi onun coğrafi mövqeyi ilə də sıx bağlıdır. Şərqlə Qərbin, Şimalla Cənubun qovşağında yerləşən Azərbaycan tarix boyunca müxtəlif sivilizasiyaların təmas məkanı olmuşdur. İpək yolu üzərində yerləşməsi ölkənin ticarət və iqtisadi əlaqələri ilə yanaşı, mədəni münasibətlərinin də inkişafına şərait yaratmışdır. Müxtəlif xalqların və mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqəsi Azərbaycan mədəniyyətinə müəyyən təsirlər göstərsə də, xalqımız bu təsirləri öz milli xüsusiyyətləri ilə zənginləşdirərək özünəməxsus mədəni model formalaşdırmışdır.

Azərbaycan mədəniyyətinin əsas sütunlarından biri ana dilidir. Azərbaycan dili xalqın milli kimliyinin, tarixi yaddaşının və mənəvi varlığının mühüm göstəricisidir. Dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də xalqın düşüncə tərzini, dünyaya münasibətini, adət-ənənələrini və mənəvi dəyərlərini özündə yaşadan böyük xəzinədir. Azərbaycan ədəbiyyatının böyük nümayəndələri əsərləri vasitəsilə dilimizin imkanlarını genişləndirmiş, onun poetik və fəlsəfi gücünü nümayiş etdirmişlər. Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli, Molla Pənah Vaqif, Mirzə Fətəli Axundzadə, Cəlil Məmmədquluzadə, Hüseyn Cavid, Səməd Vurğun və digər sənətkarların yaradıcılığı Azərbaycan ədəbi-mədəni fikrinin inkişafında mühüm rol oynamışdır.

Nizami Gəncəvinin yaradıcılığı Azərbaycan mədəniyyətinin dünya miqyasında tanınmasının ən parlaq nümunələrindən biridir. Onun “Xəmsə”si yalnız Azərbaycan və Şərq ədəbiyyatının deyil, dünya ədəbiyyatının qiymətli incilərindən hesab olunur. Nizaminin əsərlərində insan, ədalət, mərhəmət, elm, sevgi, mənəviyyat və cəmiyyət haqqında dərin fəlsəfi fikirlər öz əksini tapmışdır. Şairin yaradıcılığında insanın mənəvi kamilliyi əsas ideyalardan biri kimi ön plana çıxır. Bu baxımdan Nizami irsi bu gün də aktuallığını qoruyur və müxtəlif xalqların oxucuları üçün mühüm mənəvi mənbə olaraq qalır.

Nəsimi yaradıcılığı isə insanın mənəvi azadlığı və kamilliyi ideyalarının ifadəsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun fəlsəfi poeziyası Azərbaycan ədəbi fikrinin inkişafında mühüm mərhələ təşkil edir. Nəsimi sözün gücünü yalnız bədii ifadə vasitəsi kimi deyil, insanın daxili dünyasını açan fəlsəfi vasitə kimi istifadə etmişdir. Onun yaradıcılığı Azərbaycan mədəniyyətinin zəngin intellektual potensialını göstərən mühüm nümunələrdəndir.

Məhəmməd Füzuli isə Azərbaycan poeziyasının ən böyük simalarından biri kimi əsrlər boyu öz təsirini qoruyub saxlamışdır. Füzulinin yaradıcılığında məhəbbət, insan iztirabı, mənəvi axtarış, sədaqət və fəlsəfi düşüncə mühüm yer tutur. Onun “Leyli və Məcnun” əsəri Azərbaycan klassik ədəbiyyatının zirvə nümunələrindən biridir. Füzuli Azərbaycan dilinin poetik imkanlarını yüksək səviyyədə nümayiş etdirmiş və sonrakı nəsillər üçün böyük ədəbi məktəb yaratmışdır.

Azərbaycan mədəniyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri də şifahi xalq yaradıcılığıdır. Dastanlar, nağıllar, bayatılar, atalar sözləri, məsəllər, laylalar, xalq mahnıları və digər folklor nümunələri xalqımızın əsrlər boyu formalaşmış dünyagörüşünü əks etdirir. “Kitabi-Dədə Qorqud” Azərbaycan xalqının mənəvi və ədəbi irsinin ən qiymətli nümunələrindən biridir. Dastanda ailə, vətən, qəhrəmanlıq, dostluq, sədaqət, ağsaqqallıq və milli birlik kimi dəyərlər mühüm yer tutur. Dədə Qorqud obrazı isə xalqın müdrikliyini və mənəvi yaddaşını simvolizə edir.

Azərbaycan folklorunda muğam xüsusi yer tutur. Muğam xalqımızın mənəvi dünyasının ən dərin qatlarını ifadə edən musiqi sənətidir. O, yalnız musiqi janrı deyil, həm də fəlsəfi düşüncə, emosional ifadə və improvizasiya imkanlarını özündə birləşdirən mürəkkəb sənət sistemidir. Muğamın əsrlər boyu ustad sənətkarlardan tələbələrə ötürülməsi onun milli mədəniyyətimizdəki əhəmiyyətini göstərir. Muğam ifaçılığı Azərbaycan musiqisinin dünya miqyasında tanınmasına böyük töhfə vermişdir.

Azərbaycanın tar və kamança kimi milli musiqi alətləri də mədəni irsimizin ayrılmaz hissəsidir. Tar Azərbaycan musiqisinin, xüsusilə muğam sənətinin əsas alətlərindən biri hesab olunur. Kamança isə özünəməxsus səsi və ifadə imkanları ilə milli musiqi mədəniyyətimizin mühüm elementidir. Bu alətlər üzərində ifaçılıq ənənəsinin qorunması milli musiqi irsinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın aşıq sənəti də xalqımızın zəngin mədəni irsində xüsusi yer tutur. Aşıqlar sazın müşayiəti ilə dastanlar söyləmiş, xalqın sevincini, kədərini, qəhrəmanlığını və mənəvi dəyərlərini ifadə etmişlər. Aşıq yaradıcılığı musiqi, poeziya və teatr elementlərini özündə birləşdirən çoxşaxəli sənət formasıdır. Aşıq sənəti əsrlər boyu xalqın yaddaşının qorunmasında mühüm rol oynamışdır.

Azərbaycan incəsənətinin digər mühüm sahəsi xalçaçılıqdır. Azərbaycan xalçaları dünya miqyasında öz zəngin ornamentləri, rəngləri və kompozisiya xüsusiyyətləri ilə tanınır. Xalça yalnız məişət əşyası deyil, xalqın estetik düşüncəsinin, həyat tərzinin və simvolik dünyasının ifadəsidir. Xalçalardakı naxışların hər biri müəyyən məna daşıyır. Geometrik fiqurlar, bitki motivləri, heyvan təsvirləri və müxtəlif ornamentlər xalqın təbiətə və dünyaya münasibətini əks etdirir.

Azərbaycan xalçaçılığının ayrı-ayrı bölgələr üzrə fərqli məktəbləri formalaşmışdır. Qarabağ, Quba, Şirvan, Bakı və Gəncə-Qazax xalçaçılıq məktəbləri öz kompozisiya və ornament xüsusiyyətləri ilə seçilir. Bu məktəblər Azərbaycan xalça sənətinin nə qədər zəngin və rəngarəng olduğunu göstərir. Xalçaçılıq ənənələrinin qorunması həm milli mədəniyyətin, həm də qədim sənətkarlıq irsinin yaşadılması baxımından mühüm məsələdir.

Azərbaycan memarlığı da milli mədəniyyətimizin ən möhtəşəm sahələrindən biridir. Ölkənin müxtəlif bölgələrində qorunub saxlanılan qalalar, məscidlər, türbələr, karvansaralar, saraylar və digər memarlıq abidələri xalqımızın yüksək şəhərsalma və tikinti mədəniyyətinə malik olduğunu göstərir. Şirvanşahlar Sarayı, Qız qalası, Möminə Xatun türbəsi, Yusif ibn Küseyr türbəsi və digər tarixi abidələr Azərbaycan memarlıq məktəbinin inkişaf səviyyəsini nümayiş etdirir.

Bakının tarixi memarlıq siması da Azərbaycan mədəniyyətinin mühüm hissəsidir. İçərişəhər özünəməxsus memarlıq quruluşu ilə həm ölkəmizin, həm də dünyanın diqqətini cəlb edən tarixi məkandır. Burada qədim küçələr, daş binalar, karvansaralar, məscidlər və digər abidələr bir-birini tamamlayır. İçərişəhər Azərbaycanın tarixi yaddaşını müasir şəhər həyatının içərisində yaşadan nadir məkanlardan biridir.

Azərbaycan incəsənətinin inkişafında rəssamlıq məktəbinin də mühüm rolu olmuşdur. Mirzə Qədim İrəvani, Bəhruz Kəngərli, Əzim Əzimzadə, Səttar Bəhlulzadə və digər rəssamlar milli təsviri sənətin inkişafına böyük töhfələr vermişlər. Xüsusilə Səttar Bəhlulzadənin yaradıcılığında Azərbaycan təbiətinin gözəlliyi özünəməxsus bədii üslubda əks olunmuşdur. Onun əsərlərində Azərbaycanın dağları, çayları, düzənlikləri və müxtəlif təbiət mənzərələri xüsusi poetik ruhla təqdim edilir.

Azərbaycan teatr sənəti də milli mədəniyyətin inkişafında mühüm mərhələ təşkil edir. XIX əsrin sonlarından etibarən Azərbaycanda teatr mədəniyyətinin inkişafı sürətlənmiş, milli dramaturgiya formalaşmışdır. Mirzə Fətəli Axundzadənin komediyaları Azərbaycan dramaturgiyasının əsasını qoyan əsərlər sırasında yer alır. Sonrakı dövrlərdə Cəlil Məmmədquluzadə, Hüseyn Cavid, Cəfər Cabbarlı və digər dramaturqlar teatr sənətinin inkişafına böyük töhfə vermişlər.

Cəfər Cabbarlının yaradıcılığı Azərbaycan teatrının və dramaturgiyasının inkişafında xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Onun əsərlərində qadın azadlığı, cəmiyyətin sosial problemləri, insan hüquqları, maarifçilik və milli düşüncə kimi məsələlər ön plana çıxarılmışdır. Hüseyn Cavid isə romantik-fəlsəfi dramaturgiyanın ən böyük nümayəndələrindən biri kimi Azərbaycan teatrına yeni ideya və estetik istiqamətlər gətirmişdir.

Azərbaycan kinosu da milli mədəniyyətimizin mühüm sahələrindən biridir. Azərbaycan kinematoqrafiyasının tarixi XX əsrin əvvəllərinə gedib çıxır. Zaman keçdikcə milli kino öz mövzu və üslub xüsusiyyətlərini formalaşdırmış, cəmiyyətin müxtəlif problemlərini ekran vasitəsilə əks etdirmişdir. “Arşın mal alan”, “O olmasın, bu olsun”, “Uzaq sahillərdə”, “Bizim Cəbiş müəllim”, “Yeddi oğul istərəm”, “Nəsimi”, “Babək” kimi filmlər Azərbaycan kino tarixinin yadda qalan nümunələrindəndir.

Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında Üzeyir Hacıbəylinin xidmətləri xüsusi qeyd edilməlidir. Üzeyir Hacıbəyli Azərbaycan professional musiqisinin və milli operasının banisi kimi tarixə düşmüşdür. Onun “Leyli və Məcnun” operası Şərqdə ilk opera nümunələrindən biri olmaqla Azərbaycan musiqisinin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcını qoymuşdur. Üzeyir bəy milli musiqi ilə Qərb professional musiqi ənənələrini sintez edərək özünəməxsus musiqi məktəbi yaratmışdır.

Üzeyir Hacıbəylinin yaradıcılığı ilə yanaşı, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Arif Məlikov və digər bəstəkarların əsərləri Azərbaycan musiqisinin dünya səviyyəsində tanınmasına imkan yaratmışdır. Fikrət Əmirovun simfonik muğamları milli musiqi ilə klassik simfonik ənənələrin uğurlu sintezinin nümunəsidir. Qara Qarayev isə öz yaradıcılığı ilə Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin beynəlxalq miqyasda tanınmasına mühüm töhfə vermişdir.

Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında dövlət siyasətinin də mühüm rolu vardır. Mədəni irsin qorunması, tarixi abidələrin bərpası, muzeylərin fəaliyyətinin genişləndirilməsi, teatr və konsert müəssisələrinin inkişafı, kitabxanaların və mədəniyyət ocaqlarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi milli mədəniyyətin gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir. Mədəniyyət siyasətinin əsas məqsədlərindən biri həm tarixi irsi qorumaq, həm də müasir yaradıcılıq üçün əlverişli şərait yaratmaqdır.

Azərbaycanın müstəqillik əldə etməsi milli mədəniyyətin inkişafı üçün yeni imkanlar yaratmışdır. Müstəqil dövlət öz milli kimliyini, dilini, tarixini və mədəni irsini beynəlxalq səviyyədə daha fəal şəkildə təqdim etmək imkanı əldə etmişdir. Azərbaycan mədəniyyətinin beynəlxalq tədbirlərdə, festivallarda, sərgilərdə və musiqi layihələrində təmsil olunması ölkəmizin mədəni diplomatiyasının mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Azərbaycanın beynəlxalq mədəni əlaqələrində Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Fond müxtəlif ölkələrdə Azərbaycan mədəniyyətinin təbliği, musiqi layihələrinin keçirilməsi, sərgilərin təşkili, tarixi və mədəni irsin qorunması istiqamətində çoxsaylı layihələr həyata keçirir. Azərbaycan muğamının, xalça sənətinin, aşıq yaradıcılığının və digər milli irs nümunələrinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması bu fəaliyyətin mühüm istiqamətlərindəndir.

Azərbaycanın mədəni irsi UNESCO kimi beynəlxalq təşkilatların diqqətində də xüsusi yer tutur. Muğam, aşıq sənəti, xalçaçılıq, Novruz bayramı, tar ifaçılığı, kamança ifaçılığı və digər mədəni irs nümunələrinin beynəlxalq səviyyədə tanınması Azərbaycanın zəngin mədəni potensialını göstərir. Bu nümunələrin beynəlxalq irs siyahılarında yer alması onların qorunması və dünyaya tanıdılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Novruz bayramı Azərbaycan xalqının milli-mənəvi həyatında xüsusi yer tutur. Təbiətin oyanışı, yenilənmə, birlik, mərhəmət və xeyirxahlıq ideyalarını özündə birləşdirən Novruz xalqımızın qədim ənənələrini bu günə qədər yaşadan mühüm bayramlardan biridir. Novruz adətləri Azərbaycan mədəniyyətinin rəngarəngliyini göstərir. Səməni, tonqal, yumurta döyüşdürmək, papaqatdı, qulaq falı və digər ənənələr xalqın kollektiv yaddaşında mühüm yer tutur.

Azərbaycan mədəniyyətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri də tolerantlıq və müxtəlif mədəniyyətlərə hörmətdir. Tarixən Azərbaycan ərazisində müxtəlif dini və etnik icmalar yaşamışdır. Bu müxtəliflik ölkənin mədəni həyatının formalaşmasına da təsir etmişdir. Müxtəlif dini məbədlərin və tarixi abidələrin qorunması Azərbaycanın multikultural mədəniyyət ənənəsinin mühüm göstəricilərindən biridir.

Azərbaycan mədəniyyəti yalnız keçmişə bağlılıqdan ibarət deyil. Müasir Azərbaycan incəsənəti də sürətlə inkişaf edir. Gənc rəssamlar, musiqiçilər, rejissorlar, aktyorlar, yazıçılar və digər yaradıcı şəxslər yeni ideyalarla çıxış edir, müasir texnologiyalardan istifadə etməklə milli motivləri yeni formalarda təqdim edirlər. Bu proses milli mədəniyyətin inkişafının təbii mərhələsidir. Ənənə ilə müasirliyin birləşdirilməsi Azərbaycan incəsənətinin gələcək inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzur da Azərbaycan mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsidir. Bu ərazilər tarixən Azərbaycan xalqının zəngin mədəniyyətinin formalaşdığı mühüm məkanlardan olmuşdur. Şuşa, Ağdam, Füzuli, Laçın, Kəlbəcər, Zəngilan, Qubadlı və digər rayonların mədəni irsi Azərbaycanın ümummilli sərvətinin mühüm hissəsidir. Şuşanın Azərbaycan mədəniyyətində xüsusi yeri vardır. Şəhər tarixən şairlərin, musiqiçilərin, xanəndələrin və sənətkarların yetişdiyi mühüm mədəniyyət mərkəzi olmuşdur.

Şuşa ilə bağlı Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin çoxsaylı görkəmli nümayəndələrinin adı çəkilir. Xan Şuşinski, Bülbül, Üzeyir Hacıbəyli və digər sənətkarların yaradıcılığında Şuşa mühitinin təsiri böyük olmuşdur. Şuşanın mədəniyyət paytaxtı kimi inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın milli mədəni irsinin bərpası və gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə tarixi və mədəni abidələrin bərpası Azərbaycanın mədəni irs siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Bu proses yalnız dağıdılmış binaların yenidən qurulması deyil, həm də həmin ərazilərin tarixi-mədəni yaddaşının bərpası deməkdir. Məscidlərin, türbələrin, muzeylərin, tarixi binaların və digər mədəniyyət obyektlərinin bərpası xalqın öz keçmişi ilə bağlarını daha da gücləndirir.

Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənətinin gələcəyi böyük ölçüdə gənc nəslin bu sahəyə münasibətindən asılıdır. Gənclər milli mədəniyyətin daşıyıcıları olmaqla yanaşı, onun gələcək inkişafını müəyyənləşdirən əsas qüvvələrdəndir. Buna görə də məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində mədəniyyət və incəsənətin təbliği, muzeylərə, teatrlara, konsertlərə və tarixi abidələrə marağın artırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Milli mədəniyyətini tanıyan və dəyərləndirən gənc nəsil gələcəkdə bu irsin daha etibarlı qoruyucusuna çevrilə bilər.

Qloballaşma dövründə milli mədəniyyətin qorunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Müasir informasiya texnologiyaları müxtəlif xalqların mədəniyyətlərini bir-birinə daha da yaxınlaşdırır. Bu proses bir tərəfdən Azərbaycan mədəniyyətinin dünyaya təqdim edilməsi üçün geniş imkanlar yaradır, digər tərəfdən milli xüsusiyyətlərin qorunmasını zəruri edir. Xarici mədəni təsirlərdən tamamilə təcrid olunmaq mümkün olmadığı kimi, milli dəyərlərdən uzaqlaşmaq da doğru yanaşma deyil. Əsas məsələ dünyaya açıq olmaqla milli kimliyi qorumaq arasında sağlam tarazlıq yaratmaqdır.

Müasir dövrdə sosial media və rəqəmsal platformalar Azərbaycan mədəniyyətinin təbliği üçün mühüm vasitəyə çevrilmişdir. Gənclər milli musiqini, rəqsləri, xalçaçılıq sənətini, tarixi abidələri və ədəbiyyat nümunələrini sosial şəbəkələr vasitəsilə geniş auditoriyaya çatdıra bilirlər. Bu imkanlardan düzgün istifadə olunduğu halda Azərbaycan mədəniyyəti dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan insanlar üçün daha əlçatan ola bilər.

Mədəniyyətin qorunması yalnız dövlətin və mədəniyyət müəssisələrinin vəzifəsi deyil. Cəmiyyətin hər bir üzvü bu prosesdə müəyyən məsuliyyət daşıyır. Tarixi abidələrə hörmətlə yanaşmaq, milli musiqiyə və ədəbiyyata maraq göstərmək, dilimizi düzgün qorumaq, adət-ənənələrimizi yaşatmaq və uşaqlara milli dəyərləri aşılamaq mədəni irsin qorunmasına xidmət edən mühüm addımlardır.

Azərbaycan mədəniyyəti xalqımızın tarixi yaddaşının canlı ifadəsidir. Bu mədəniyyətin hər bir nümunəsində keçmiş nəsillərin dünyagörüşü, zəhməti, istedadı və mənəvi dəyərləri yaşayır. Bir xalqa məxsus mədəni irsin qorunması həmin xalqın öz kimliyinin qorunması deməkdir. Buna görə də mədəniyyətə yalnız incəsənət sahəsi kimi yanaşmaq düzgün olmazdı. Mədəniyyət dövlətçilik, milli kimlik, mənəviyyat, tarix və ictimai yaddaşla sıx bağlı olan geniş anlayışdır.

Azərbaycan xalqı zəngin mədəni irsə malik olmaqla yanaşı, bu irsi daim inkişaf etdirmək potensialına da sahibdir. Keçmişdən gələn ənənələr müasir yaradıcılıqla birləşdikcə milli incəsənət yeni formalar qazana bilər. Əsas məsələ bu yenilənmə prosesində milli mahiyyətin qorunmasıdır. Çünki mədəniyyətin gücü yalnız onun qədimliyində deyil, həm də zamanın dəyişən şərtlərinə uyğunlaşaraq yaşamaq qabiliyyətindədir.

Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənəti bu gün həm milli, həm də beynəlxalq səviyyədə böyük potensiala malikdir. Nizaminin poeziyası, Füzulinin söz dünyası, Nəsiminin fəlsəfəsi, Üzeyir Hacıbəylinin musiqisi, muğamın ruhu, aşığın sazı, xalçaların naxışları, qədim memarlıq abidələri, müasir rəssamlıq və kino sənəti vahid bir mədəni xəzinənin müxtəlif səhifələridir. Bu xəzinənin hər bir səhifəsi Azərbaycan xalqının tarixini və mənəvi dünyasını özündə yaşadır.

Nəticə etibarilə, Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənəti xalqımızın milli varlığının ən mühüm dayaqlarından biridir. Onun qorunması, öyrənilməsi, təbliği və gələcək nəsillərə ötürülməsi hər bir azərbaycanlının mənəvi məsuliyyətidir. Mədəni irsə sahib çıxmaq keçmişə hörmət etməklə yanaşı, gələcəyə inamla baxmaq deməkdir. Çünki öz tarixini və mədəniyyətini bilən xalq gələcəyini daha sağlam əsaslar üzərində qura bilər.

Azərbaycanın zəngin mədəniyyət xəzinəsi əsrlərin sınağından keçərək bu günümüzə gəlib çatmışdır. Bu xəzinənin qorunması və inkişaf etdirilməsi qarşıdakı nəsillərin də əsas vəzifələrindən biri olacaqdır. Azərbaycan mədəniyyəti yalnız Azərbaycan xalqının deyil, bəşər mədəniyyətinin də dəyərli tərkib hissəsidir. Onu dünyaya tanıtmaq, milli sənət nümunələrini qorumaq və yeni yaradıcılıq imkanları yaratmaqla Azərbaycan həm öz mənəvi kimliyini daha da möhkəmləndirə, həm də dünya mədəniyyətinə yeni töhfələr verə bilər.

Türkan Ülvi