Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığı yeni mərhələyə daşıyır

Qırğızıstanın Çolpon-Ata şəhərində keçirilən Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının qeyri-rəsmi sammiti Azərbaycanın regionla əməkdaşlığında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Bu, Bakının 2025-ci ilin noyabrında məsləhət görüşləri formatına tamhüquqlu üzv kimi qoşulmasından sonra ilk iştirakıdır.

Sammitdə nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, enerji təhlükəsizliyi, ticarət, iqlim dəyişikliyi və regional inteqrasiya əsas müzakirə mövzuları olub. Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov vahid Mərkəzi Asiya turist vizasının yaradılmasını təklif edib. Tacikistan Prezidenti Emoməli Rəhmon regionda iri neft emalı zavodunun tikintisini gündəmə gətirib, Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev isə iqlim dəyişikliyinə qarşı birgə fəaliyyətin vacibliyini vurğulayıb.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərin Azərbaycanın xarici siyasətində prioritet istiqamətlərdən biri olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, son illərdə qarşılıqlı səfərlərin intensivləşməsi əməkdaşlığın dərinləşdiyini göstərir və Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycanın artıq vahid geosiyasi və geoiqtisadi məkan kimi formalaşdığını təsdiqləyir.

Sammitin yekununda Çolpon-Ata Bəyannaməsi imzalanaraq tərəflərin regional əməkdaşlığı genişləndirmək niyyəti təsdiqlənib.

Ekspertlər hesab edirlər ki, Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında mühüm tranzit və logistika körpüsü rolunu daha da gücləndirir. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı, enerji ixracı və yükdaşımaların diversifikasiyası Bakının strateji əhəmiyyətini artırır. Mərkəzi Asiya ölkələri üçün də Azərbaycan Avropa bazarlarına çıxış və alternativ nəqliyyat marşrutları baxımından vacib tərəfdaşdır.

Bununla yanaşı, bəzi analitiklər Azərbaycanın hələ tam şəkildə Mərkəzi Asiyanın siyasi formatına inteqrasiya olunmadığını bildirirlər. Onların fikrincə, Bakı Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya arasında körpü rolunu qoruyaraq çoxşaxəli xarici siyasət kursunu davam etdirir.

Müşahidəçilər hesab edirlər ki, regionda artan təhlükəsizlik riskləri, yeni nəqliyyat marşrutlarının inkişafı və geosiyasi dəyişikliklər Mərkəzi Asiya ölkələri ilə Azərbaycanın əməkdaşlığını yaxın illərdə daha da gücləndirəcək.